Haoss forum: Pravo mesto za ljubitelje dobre zabave i druženja, kao i diskusija o raznim životnim temama.
 
PrijemČesto Postavljana PitanjaTražiRegistruj sePristupiHimna Haoss ForumaFacebookGoogle+


Delite | 
 

 Naivci iz Kovačice

Pogledaj prethodnu temu Pogledaj sledeću temu Ići dole 
Idi na stranu : 1, 2  Sledeći
AutorPoruka
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Naivci iz Kovačice   Sre 15 Feb - 8:44

Naivci iz Kovačice

Svaki od rukopisa je unikatan i niko iz tog mnoštva ne liči na onog drugog, ni izrazom, ni koloritom, ni zanatskim umećem. Kovačičke naivce često zovu i slikarima „čistog srca“, jer platnu prilaze neopterećeni školskim poznavanjem anatomije, perspektive, senčenja, „zlatnog preseka“, što je iznedrilo specifične umetničke univerzume, budući da je svako čak i osnovne elemente doživeo i primenio po svom osećaju i nahođenju.

[You must be registered and logged in to see this image.]


Ono što je ipak svima zajedničko, mada i tu poslednje vreme donosi odstupanja, jesu motivi. Svi slikaju prizore iz svog seljačkog života ili fragmente sećanja na njega, jer progres je doneo promene koje slikari ne beleže.

Činjenicu da se na tako malenoj teritoriji kao što je opština Kovačica, razvija i proslavlja tako veliki broj slikara, meštani, ali i nauka zvana istorija umetnosti smatraju fenomenom. Još kad se na to doda da je svaki od rukopisa unikatan i da niko iz tog mnoštva ne liči na onog drugog, ni izrazom, ni koloritom, ni zanatskim umećem, pojava postaje još kompleksnija i teže je objasniti.

Kovačičke naivce često zovu i slikarima „čistog srca“, jer platnu prilaze neopterećeni školskim poznavanjem anatomije, perspektive, senčenja, „zlatnog preseka“, što je iznedrilo specifične umetničke univerzume, budući da je svako čak i osnovne elemente doživeo i primenio po svom osećaju i nahođenju.

Ono što je ipak svima zajedničko, mada i tu poslednje vreme donosi odstupanja, jesu motivi. Svi slikaju prizore iz svog seljačkog života, ili fragmente sećanja na njega, jer progres je doneo promene koje slikari ne beleže. Za njih je vreme stalo pre nego što je industrijska revolucija oslobodila težaka mukotrpnog rada, a folklor se izgubio iz svakodnevice.

Teritorijalno gledano, centar današnje opštine, omeđene područjem Alibunara sa južne strane, na severoistoku Sečnjem, na severu Zrenjaninom, a na zapadu Opovom, jeste selo Kovačica, dok ostatak čine naselja Padina, Debeljača, Crepaja, Uzdin, Samoš, Idvor i Putnikovo. Selo od ukupno 27.890 stanovnika na svega 50 kilometara od Beograda, a 90 od Novog Sada, poznato je po multinacionalnosti, zbog čega ga zovu „mala Vojvodina“. U tom nacionalnom galimatijasu, ali i izvrsnim dobrosusedskim odnosima, tamošnjih 40 odsto Slovaka, 33 odsto Srba, 10 Mađara, 7 Rumuna i 7 odsto ostalih (ima i Albanaca), svaka zajednica se trudi da sačuva svoj kulturni identitet. Zato svi govore svojim jezikom, koriste se svojim pismom, veruju u svog boga, na svoj se način raduju, tuguju i praznuju.



[You must be registered and logged in to see this image.]



Slika "Petlova snaga", 1992.- Pavel Hajko

[You must be registered and logged in to see this image.]

Slika "Ikebana u prirodi", 2003. - Drago Terzic

[You must be registered and logged in to see this image.]



Ali, oni zaslužni za međunarodnu reputaciju „svetske metropole naivnog slikarstva“ jesu upravo većinski Slovaci, poreklom iz Arvarske, Trenčinske i Bekeške , Peštanske, Njitranske i Novohradske županije na teritoriji Ugarske, a današnje Slovačke Republike. Njih je na tlo današnje Srbije dovela potreba Austrougarskih vlasti da polovinom 18. veka formiraju granični pojas na potezu od Jadranskog mora do Transilvanije, kao štit od upada Turaka.
Izložen samovolji feudalaca na matičnoj teritoriji, budući protestantske veroispovesti, za razliku od većinskog procenta Slovaka rimokatolika, narod iz ovog područja se rado odazvao mogućnosti seobe. Uz obećane privilegije –pravo da podižu kuće, na obradivu zemlju i deset godina bez poreza, obaveza graničarskog opreza izgledala im je ništavna.

Predvođeni sveštenikom Janom Bastilidesom, seoskim kmetom Durom Sokolom i kuratorom Janom Selskim, budući Kovačičani su podneli molbu caru Ferdinandu I 15. maja 1802. da im ustupi pustaru Kovačicu na vojnoj granici, tada već nastanjenu šačicom srpskih porodica.

I, pre nego što su 1803. dobili zvaničnu dozvolu, slovački „emigranti“ su se, preko Slovačkog Bardanja i Ečke doselili u tzv „Donju zemlju“ – Banat, a već 1. jula 1802, rođena je prva slovačka Kovačičanka Marija Žolnaj, kći Jana i Elžebet.

Prvi došljaci su, nakon potpisanog carskog ukaza 12. januara 1803, dobili ukupno 3.424 jutara oranice, više od 1.436 jutara livada, više od 77 jutara bašti i 172 jutra vinograda. „Doseljenici koji su stizali kasnije zemlju više nisu dobijali, izuzev zemljišta za gradnju kuća“, kaže Vladimir Valenćik, jedan od mnogobrojnih hroničara kovačičkog naivnog slikarstva. Doseljenici su doveli svog sveštenika i učitelja, zajednički sagradili objekat podeljen na molitveni dom i školu, podigli kuće i uspešno organizovali život u novoj sredini, ali je raspodela zemljišta zavisila od broja vojno sposobnih muških glava.



Slika "Zima", 1971. - Martin Paluska
[You must be registered and logged in to see this image.]


Slika "Doseljavanje u Kovacicu" - Jan Klozik
Centralni dio slike prikazuje kovača, po kome je Kovačica i dobila ime. Na slici se nalazi tačno 200 ljudi što simbolizuje 200 godina postojanja Kovačice, uz jedan interesantan detalj, tj. prikriveni autoportret samog slikara.Slika je rađena sedam meseci, s tim da postoji i replika koja se nalazi u Slovačkoj ambasadi u Beogradu, ali je na njoj radilo šest slikara, takođe članova galerije.
[You must be registered and logged in to see this image.]



Sredinom 19. veka razvijaju se zanati, i niču prve trgovačke radnje, i uprkos haranju kolere (1836. i 1846.) zajednica se neprekidno razvija. Godine 1845. u Kovačici boravi Konstantin Danil, jedan od najvećih srpskih slikara 19. veka da bi za tamošnju baroknu (novu) evangelističku crkvu naslikao predstavu Isusa Hrista sa anđelom u Getsemanskom vrtu. Iako slikar nije obratio pažnju na talenat i maštu meštana, njegovo delo je sigurno bilo inspiracija potonjim generacijama, i dokaz, kako bi rekao Martin Jonaš, možda najveći kovačički slikar, da slikanje nije gubljenje vremena, već plemenit posao vredan poštovanja.

Vojna granica je ukinuta 1872, pa se stanovništvo predalo poljoprivredi i, delimično, zanatstvu, u svetlosti kojih se javlja i naivno slikarstvo. Jer, prvi slikari, potpuno samouki i bez prilike da od bilo kog stručnijeg dobiju pouku ili odobravanje (već, naprotiv, grdnju, što troše vreme i hartiju) bili su jedan mašinbravar i jedan poljoprivrednik. Nepostojanje veze sa umetničkim uticajima, osim oltarne slike Konstantina Danila, dokaz je da je kovačičko slikarstvo proisteklo iz nasušne potrebe naroda da se izrazi, prvo bojenjem zidova i nameštaja, kićenjem folklornih elemenata, a onda i slikarstvom.

Ono je nezvanično začeto tako što su 1939. godine pomenuti mašinbravar i zemljoradnik, Martin Paluška i Jan Sokol, igrajući redovnu partiju šaha u čitaonici Kulturno-prosvetnog društva “Prokrok” (napredak), poverili jedan drugom da u slobodno vreme vole da slikaju. Slike su zasnivali, kako su priznali, na motivima sa razglednica i kalendara, kopirajući zamkove, gondole, vazne sa cvećem... sve ono čega nema u ravnom Banatu. Koristili su zemljane boje i mešali ih sa firnajzom, da bi ličile na prave, uljane.

Obradovani istom strašću, počeli su da, povremeno, slikaju zajedno, a zatim i da odlaze u beogradski Narodni muzej u potrazi za uzorima i inspiracijom. Onda im se, 1942, pridružio i Mihal Bireš, takođe zemljoradnik. Svi su prešli na uljane boje, ali nastavili sa preslikavanjem reprodukcija, nadajući se manjoj osudi ako prikazuju nešto opšte prihvaćeno.

Krajem 1947. neformalnoj grupi se priključuje i Vladimir Boboš, došavši u Kovačicu nakon višegodišnjeg službovanja u Šidu (kao bankarski činovnik), gde se družio sa Savom Šumanovićem. Ni veliki majstor nije uspeo da ga nagovori da odustane od preslikavanja, i radi po svome, možda i zbog pozamašne prakse u izradi goblena, a vezane sa shemama. Ali, upravo to iskustvo je bilo dobrodošlo da kolegama-naivcima pomogne u poimanju slikarske kompozicije, valera...



[You must be registered and logged in to see this image.]
Zuzana Halupova ( 1925. - 2001. )

Najznačajniji predstavnici koji su proslavili Kovačicu na svim meridijanima svijeta su Zuzana Halupova i Martin Jonaš. Zuzana je bila član UNICEF-a i slikala je prvenstveno decu, jer nije imala svoje sopstvene. Unicef je štampao razglednicu u milionskim tiražima sa motivima njenih slika. Preminula je 2001. godine.


Paloška i Sokol sa po jednim platnom prvi put učestvuju 1950. na izložbi likovnih amatera Vojvodine u Novom Sadu i Subotici, što ih navodi da 1951. osnuju likovnu sekciju „Prokroka“ i tako konačno dobiju zvanični okvir. Međutim, tek kraj 1952. donosi pravi preokret i smatra se utemeljiteljskom, jer je to godina jubileja, 150. godišnjica od osnivanja sela i osam od oslobođenja, i prilika da se, u okviru manifestacije Kovačički oktobar, koja postaje tradicionalna, organizuje velika izložba radova 12 amatera.



[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Slika "Zima" - Zuzana Halupova

Slikarski opus Zuzane Halupove (1925-2001) najčešće čine figuralne kompozicije žanr scena iz svakodnevnog seoskog života. U potpunosti narativno, ona dočarava hranjenje živine, mužu krava, okopavanje kukuruza i, uz bogato dekorisane enterijere, porodične večere, prosidbe, molitve…

Jana Knjazovica (1925-1984) zovu slikarem noći, i kada predstavlja dnevne scene, zbog uvek crne pozadine. Knjazovic se, suprotno postulatima naive, ne trudi da dočara stvarni svet, pa čak ni u koloritu, oslanjajući se na unutrašnju, emotivnu vrednost boja, a ne na mimetičke principe, pa su mu krošnje plave ili ljubičaste, kao i krave i kokoške. Slike su mu plošne, sa izraženom težnjom multipliciranja istih ili sličnih motiva, dok smisao za simetriju na kompozicionom planu stvara utisak nadrealne uređenosti.

Jan Glozik pripada trećoj generaciji kovačičkih naivaca, koji su počeli sa radom osamdesetih godina, napuštajući folklorne elemente u korist specifičnih motiva i stilova (bulke, suncokreti, petlovi, poentilizam…). Međutim, delo koje najbolje predstavlja Glozika, platno veličine 4x2m, rađeno povodom 200-godišnjice dolaska Slovaka u Kovačicu, zapravo je oda seljačkom životu i svim zanatima kojim se ovaj narod bavio tokom ta dva veka. U vrhu slike su davno napušteni slovački pejzaži sa zamkom u Bratislavi i drugim utvrđenjima, u središtu je dugo putešestvije, dok dno slike čine striža, muža, zemljoradnja, seosko pozorište… U samom centru je kovač, po kome je mesto dobilo ime, i slikar, po kome se proslavio, a tu je i skriven slikarev autoportret.

U odnosu na ukus ili druge repere, kustosi navode sledeće autore kao važne predstavnike Kovačice: Jana Sokola, Jana Knjazovica, Martin Paluška, Mihala Bireša, Jana Strakušeka, Mihala Povolnija, Alžbetu Čižikovu, Vladimira Boboša...

Iako se “visoko” kovačičko društvo uvećava mlađim generacijama, i pored toga što je gostovalo po svim meridijanima i paralelama, uprkos tome što su njegovi predstavnici ušli u enciklopedije, a njihovi radovi deo važnih svetskih zbirki, i povrh toga što se stalna postavka menja na 15 dana, a ovde gostuju mnogobrojni viđeni naivci iz svih krajeva sveta, o krovnom udruženju, Galeriji naivne umetnosti u Kovačici ne postoji monografija.

( status, b92.net, subotica.com )


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
Abu Dabi

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Muški
Poruka : 131063

Učlanjen : 07.04.2011


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Sre 15 Feb - 10:40

[You must be registered and logged in to see this image.]








[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pet 17 Feb - 18:53



[You must be registered and logged in to see this image.]






Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Sub 18 Feb - 14:06



[You must be registered and logged in to see this image.]



[You must be registered and logged in to see this image.]


Nazad na vrh Ići dole
wild filly

ADMIN
ADMIN

avatar

Ženski
Poruka : 85817

Lokacija : divljina

Učlanjen : 28.03.2011

Raspoloženje : uvek extra


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Sub 18 Feb - 20:09

[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]








[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pon 16 Apr - 22:46




Martin Jonas (1924 - 1996)

[You must be registered and logged in to see this image.]

Na pojilu, 1977.


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]










Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pon 16 Apr - 22:51





Martin Jonas (1924 - 1996)


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]








Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
kosta loncar

Član
Član

avatar

Muški
Poruka : 1

Učlanjen : 21.08.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Uto 21 Avg - 20:54

[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Ned 25 Nov - 4:52




Alzbeta Cizikova ( 1936. - )


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]










Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić


Poslednji izmenio malalila dana Ned 25 Nov - 4:54, izmenjeno ukupno 1 puta
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Ned 25 Nov - 4:54




Alzbeta Cizikova

[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]








Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Ned 16 Dec - 5:38




[You must be registered and logged in to see this link.]








Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Ned 16 Dec - 5:40




[You must be registered and logged in to see this image.]








Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Ned 16 Dec - 5:40




[You must be registered and logged in to see this image.]








Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Ned 16 Dec - 5:41




[You must be registered and logged in to see this image.]








Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Ned 16 Dec - 5:53




[You must be registered and logged in to see this image.]








Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Ned 16 Dec - 5:58




[You must be registered and logged in to see this image.]








Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
malalila

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Ženski
Poruka : 47374

Lokacija : Haoss

Učlanjen : 04.01.2012


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Ned 16 Dec - 6:00




[You must be registered and logged in to see this image.]








Ako sad nisi ti, nikad to nećeš ni biti.
Nije sve u svoje vreme, već sve u tvoje vreme. 
M.Antić
Nazad na vrh Ići dole
wild filly

ADMIN
ADMIN

avatar

Ženski
Poruka : 85817

Lokacija : divljina

Učlanjen : 28.03.2011

Raspoloženje : uvek extra


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pet 6 Jun - 21:21

Naivci iz Kovačice
Izvor: Status

Svaki od rukopisa je unikatan i niko iz tog mnoštva ne liči na onog drugog, ni izrazom, ni koloritom, ni zanatskim umećem. Kovačičke naivce često zovu i slikarima „čistog srca“, jer platnu prilaze neopterećeni školskim poznavanjem anatomije, perspektive, senčenja, „zlatnog preseka“, što je iznedrilo specifične umetničke univerzume, budući da je svako čak i osnovne elemente doživeo i primenio po svom osećaju i nahođenju.

[You must be registered and logged in to see this image.]

Moja Kovačica 1968.








[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
wild filly

ADMIN
ADMIN

avatar

Ženski
Poruka : 85817

Lokacija : divljina

Učlanjen : 28.03.2011

Raspoloženje : uvek extra


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pet 6 Jun - 21:22

Ono što je ipak svima zajedničko, mada i tu poslednje vreme donosi odstupanja, jesu motivi. Svi slikaju prizore iz svog seljačkog života ili fragmente sećanja na njega, jer progres je doneo promene koje slikari ne beleže.

Činjenicu da se na tako malenoj teritoriji kao što je opština Kovačica, razvija i proslavlja tako veliki broj slikara, meštani, ali i nauka zvana istorija umetnosti smatraju fenomenom. Još kad se na to doda da je svaki od rukopisa unikatan i da niko iz tog mnoštva ne liči na onog drugog, ni izrazom, ni koloritom, ni zanatskim umećem, pojava postaje još kompleksnija i teže je objasniti.

Kovačičke naivce često zovu i slikarima „čistog srca“, jer platnu prilaze neopterećeni školskim poznavanjem anatomije, perspektive, senčenja, „zlatnog preseka“, što je iznedrilo specifične umetničke univerzume, budući da je svako čak i osnovne elemente doživeo i primenio po svom osećaju i nahođenju.

Ono što je ipak svima zajedničko, mada i tu poslednje vreme donosi odstupanja, jesu motivi. Svi slikaju prizore iz svog seljačkog života, ili fragmente sećanja na njega, jer progres je doneo promene koje slikari ne beleže. Za njih je vreme stalo pre nego što je industrijska revolucija oslobodila težaka mukotrpnog rada, a folklor se izgubio iz svakodnevice.

Teritorijalno gledano, centar današnje opštine, omeđene područjem Alibunara sa južne strane, na severoistoku Sečnjem, na severu Zrenjaninom, a na zapadu Opovom, jeste selo Kovačica, dok ostatak čine naselja Padina, Debeljača, Crepaja, Uzdin, Samoš, Idvor i Putnikovo. Selo od ukupno 27.890 stanovnika na svega 50 kilometara od Beograda, a 90 od Novog Sada, poznato je po multinacionalnosti, zbog čega ga zovu „mala Vojvodina“. U tom nacionalnom galimatijasu, ali i izvrsnim dobrosusedskim odnosima, tamošnjih 40 odsto Slovaka, 33 odsto Srba, 10 Mađara, 7 Rumuna i 7 odsto ostalih (ima i Albanaca), svaka zajednica se trudi da sačuva svoj kulturni identitet. Zato svi govore svojim jezikom, koriste se svojim pismom, veruju u svog boga, na svoj se način raduju, tuguju i praznuju.

[You must be registered and logged in to see this image.]

Ispod suncokreta 1978.








[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
wild filly

ADMIN
ADMIN

avatar

Ženski
Poruka : 85817

Lokacija : divljina

Učlanjen : 28.03.2011

Raspoloženje : uvek extra


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pet 6 Jun - 21:23

Ali, oni zaslužni za međunarodnu reputaciju „svetske metropole naivnog slikarstva“ jesu upravo većinski Slovaci, poreklom iz Arvarske, Trenčinske i Bekeške , Peštanske, Njitranske i Novohradske županije na teritoriji Ugarske, a današnje Slovačke Republike. Njih je na tlo današnje Srbije dovela potreba Austrougarskih vlasti da polovinom 18. veka formiraju granični pojas na potezu od Jadranskog mora do Transilvanije, kao štit od upada Turaka.

Izložen samovolji feudalaca na matičnoj teritoriji, budući protestantske veroispovesti, za razliku od većinskog procenta Slovaka rimokatolika, narod iz ovog područja se rado odazvao mogućnosti seobe. Uz obećane privilegije –pravo da podižu kuće, na obradivu zemlju i deset godina bez poreza, obaveza graničarskog opreza izgledala im je ništavna.

Predvođeni sveštenikom Janom Bastilidesom, seoskim kmetom Durom Sokolom i kuratorom Janom Selskim, budući Kovačičani su podneli molbu caru Ferdinandu I 15. maja 1802. da im ustupi pustaru Kovačicu na vojnoj granici, tada već nastanjenu šačicom srpskih porodica.

I, pre nego što su 1803. dobili zvaničnu dozvolu, slovački „emigranti“ su se, preko Slovačkog Bardanja i Ečke doselili u tzv „Donju zemlju“ – Banat, a već 1. jula 1802, rođena je prva slovačka Kovačičanka Marija Žolnaj, kći Jana i Elžebet.

Prvi došljaci su, nakon potpisanog carskog ukaza 12. januara 1803, dobili ukupno 3.424 jutara oranice, više od 1.436 jutara livada, više od 77 jutara bašti i 172 jutra vinograda. „Doseljenici koji su stizali kasnije zemlju više nisu dobijali, izuzev zemljišta za gradnju kuća“, kaže Vladimir Valenćik, jedan od mnogobrojnih hroničara kovačičkog naivnog slikarstva. Doseljenici su doveli svog sveštenika i učitelja, zajednički sagradili objekat podeljen na molitveni dom i školu, podigli kuće i uspešno organizovali život u novoj sredini, ali je raspodela zemljišta zavisila od broja vojno sposobnih muških glava.

Jer, budući prvenstveno graničari, bili su svrstani u tzv. aktivne, sposobne za vojnu službu, muškarce od 18 do 50 godina, i vojno nesposobne od 50 do 60, odgovarajuće samo za „domaću službu“.

Daleko od svog zavičaja, pod tuđom rukom, kolonisti su se, ipak, najbolje osećali kod kuće gde su se sklanjali nakon obavljenih graničarskih dužnosti. Unutar malih zajednica, negujući uspomenu na zavičaj kroz narodnu igru i pesmu, predanje, živopisnu narodnu nošnju. Kuće su, opet, ukrašavali bojenjem soba i šaranjem vrata, i ponegde, oslikavanjem dvorišnih zidova.

[You must be registered and logged in to see this image.]

Sreća 1988








[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
wild filly

ADMIN
ADMIN

avatar

Ženski
Poruka : 85817

Lokacija : divljina

Učlanjen : 28.03.2011

Raspoloženje : uvek extra


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pet 6 Jun - 21:25

Sredinom 19. veka razvijaju se zanati, i niču prve trgovačke radnje, i uprkos haranju kolere (1836. i 1846.) zajednica se neprekidno razvija. Godine 1845. u Kovačici boravi Konstantin Danil, jedan od najvećih srpskih slikara 19. veka da bi za tamošnju baroknu (novu) evangelističku crkvu naslikao predstavu Isusa Hrista sa anđelom u Getsemanskom vrtu. Iako slikar nije obratio pažnju na talenat i maštu meštana, njegovo delo je sigurno bilo inspiracija potonjim generacijama, i dokaz, kako bi rekao Martin Jonaš, možda najveći kovačički slikar, da slikanje nije gubljenje vremena, već plemenit posao vredan poštovanja.

Vojna granica je ukinuta 1872, pa se stanovništvo predalo poljoprivredi i, delimično, zanatstvu, u svetlosti kojih se javlja i naivno slikarstvo. Jer, prvi slikari, potpuno samouki i bez prilike da od bilo kog stručnijeg dobiju pouku ili odobravanje (već, naprotiv, grdnju, što troše vreme i hartiju) bili su jedan mašinbravar i jedan poljoprivrednik. Nepostojanje veze sa umetničkim uticajima, osim oltarne slike Konstantina Danila, dokaz je da je kovačičko slikarstvo proisteklo iz nasušne potrebe naroda da se izrazi, prvo bojenjem zidova i nameštaja, kićenjem folklornih elemenata, a onda i slikarstvom.

Ono je nezvanično začeto tako što su 1939. godine pomenuti mašinbravar i zemljoradnik, Martin Paluška i Jan Sokol, igrajući redovnu partiju šaha u čitaonici Kulturno-prosvetnog društva “Prokrok” (napredak), poverili jedan drugom da u slobodno vreme vole da slikaju. Slike su zasnivali, kako su priznali, na motivima sa razglednica i kalendara, kopirajući zamkove, gondole, vazne sa cvećem... sve ono čega nema u ravnom Banatu. Koristili su zemljane boje i mešali ih sa firnajzom, da bi ličile na prave, uljane.

Obradovani istom strašću, počeli su da, povremeno, slikaju zajedno, a zatim i da odlaze u beogradski Narodni muzej u potrazi za uzorima i inspiracijom. Onda im se, 1942, pridružio i Mihal Bireš, takođe zemljoradnik. Svi su prešli na uljane boje, ali nastavili sa preslikavanjem reprodukcija, nadajući se manjoj osudi ako prikazuju nešto opšte prihvaćeno.

Krajem 1947. neformalnoj grupi se priključuje i Vladimir Boboš, došavši u Kovačicu nakon višegodišnjeg službovanja u Šidu (kao bankarski činovnik), gde se družio sa Savom Šumanovićem. Ni veliki majstor nije uspeo da ga nagovori da odustane od preslikavanja, i radi po svome, možda i zbog pozamašne prakse u izradi goblena, a vezane sa shemama. Ali, upravo to iskustvo je bilo dobrodošlo da kolegama-naivcima pomogne u poimanju slikarske kompozicije, valera...

Paloška i Sokol sa po jednim platnom prvi put učestvuju 1950. na izložbi likovnih amatera Vojvodine u Novom Sadu i Subotici, što ih navodi da 1951. osnuju likovnu sekciju „Prokroka“ i tako konačno dobiju zvanični okvir. Međutim, tek kraj 1952. donosi pravi preokret i smatra se utemeljiteljskom, jer je to godina jubileja, 150. godišnjica od osnivanja sela i osam od oslobođenja, i prilika da se, u okviru manifestacije Kovačički oktobar, koja postaje tradicionalna, organizuje velika izložba radova 12 amatera.

[You must be registered and logged in to see this image.]








[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
wild filly

ADMIN
ADMIN

avatar

Ženski
Poruka : 85817

Lokacija : divljina

Učlanjen : 28.03.2011

Raspoloženje : uvek extra


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pet 6 Jun - 21:26

Pored 120 slika u tehnici ulje na platnu, bilo je mnogo radova iz primenjene umetnosti, i , i pored toga što ovde nije bilo autentičnih motiva, izložba je privukla veliku pažnju. Između ostalih, i akademskog slikara i likovnog pedagoga Stojana Trumića iz Pančeva koji je posetio Kovačicu u nameri da pomogne početnicima, ispostavilo se, već dobrim slikarskim zanatlijama, koje je savetovao da slikaju šta vide i kako vide, i da „slušaju glas svoje duše“.

I pored otpora i nesuglasica, Trumićeve preporuke su „pustile koren“, u srcima bar polovine, pa na sledećem Kovačičkom oktobru, Jan Sokol („Kićenje neveste“) i Martin Jonaš („Žetva u Banatu“) izlažu prve originalne radove.

Sledi niz izložbi u Kovačici, Padini, Zrenjaninu, Vršcu, Pančevu, što čini očiglednim da se likovni izraz naivaca iz Kovačice (globalno) osamostalio i oslobodio kopiranja, a svaki od tada aktuelnih umetnika, ali i kasnijih, uspeva da odgaji vlastitu estetiku i poetiku. Tada selo shvata da bi trebalo da ima sopstvenu stalnu postavku, što rezultuje formiranjem prve seoske galerije na tlu Jugoslavije, Galerije narodnih slikara 1955, uz podršku zemljoradničke zadruge i entuzijazam naivaca (pre ove, postojala je jedino Seljačka umjetnička galerija u Zagrebu, od 1952). Na izložbi otvaranja učestvuje 14 umetnika sa 48 radova, iako je društvo kovačičkih slikara brojalo 30 članova koji odlučuju da svakog oktobra Galeriji poklone po jednu sliku, u cilju formiranja ozbiljnog fundusa. Spontano, kovačičkom “pokretu”, tokom šezdesetih pristupaju i žene, do tad skrajnute iz slikarstva, a posvećene vezu, soboslikarstvu i drugim vidovima kreativnog stvaralaštva.

[You must be registered and logged in to see this image.]








[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
wild filly

ADMIN
ADMIN

avatar

Ženski
Poruka : 85817

Lokacija : divljina

Učlanjen : 28.03.2011

Raspoloženje : uvek extra


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pet 6 Jun - 21:27

Uspesi su, uskoro (1957), prestali da budu lokalnog karaktera, jer se slikari pojavljuju i na izložbama koje organizuje veliki poznavalac naivne umetnosti Oto Bihalji-Merin u Beogradu, Zagrebu, Ljubljani i Skoplju. Zatim stiže i internacionalno priznanje posredstvom izložbe Naivni slikari Jugoslavije, upriličene 1961. u Londonu, a docnije i Beču, Budimpešti, Parizu, Moskvi, Lenjingradu, Sao Paolu (...) pa veliki poštovaoci kovačičkog slikarstva postaju Fransoa Miteran, Džerald Ford, Huan Karlos, Mstislav Rostropovič, Rolingstounsi, Alen Delon, Franko Nero, Ursula Anders, posada čuvenog Apola… koji listom i posećuju živopisno banatsko selo.

U toj deceniji, sedmoj prošlog veka, Kovačica postaje jedinstven umetnički fenomen sa zamašnim uticajem, jer su se 1962, po uzoru na tamošnje udruženje, okupile naivne slikarke rumunskog Uzdina i umetnici Slovacima naseljene Padine. Mnogi od njih su danas članovi Galerije naivne umetnosti u Kovačici gde pristup nije ni malo jednostavan. Ova sada važna institucija, ’59. preseljena u Dom kulture, a od 1989. u sopstvenom zdanju, simpatičnoj, mada nevelikoj Galeriji, raspisuje konkurs jednom u tri godine. Ima takvih koji na članstvo čekaju decenijama, ali ni tada ne bivaju primljeni na osnovu upornosti, već kvaliteta, i postignutog državnog i internacionalnog ugleda. Galerija naivne umetnosti, tako, trenutno broji 21 renomiranog slikara naive.

[You must be registered and logged in to see this image.]








[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
wild filly

ADMIN
ADMIN

avatar

Ženski
Poruka : 85817

Lokacija : divljina

Učlanjen : 28.03.2011

Raspoloženje : uvek extra


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pet 6 Jun - 21:28

Zanimljivo je da se vrtoglavi uspon Kovačičke škole naive, koja i nije bila škola, baš zato što je proizvodila potpuno različite umetnike, poklopila sa modernizacijom seljačkog načina života. Na polja stižu traktori (koje, kako kaže Martin Jonaš, nikada nećete videti na njegovim platnima), novi električni uređaji, šporeti, televizori (…) u domaćinstva. Moderne građevine konkurišu ljupkim slovačkim salašima , asfaltni put i trotoari blatnjavim džadama, ”a nešto se promenilo i u dušama vrednih Kovačičana i u njihovom senzibilitetu”, što bi rekao Valenćik. Mnogo više mladih hrli na fakultet, a iz svakodnevice biva izbačena rustična narodna nošnja… Idila pitomog starinskog, tako, ostaje samo u sećanju slikara. Nevinom, naivnom i ničim okaljanom.

Iako je najpoznatija predstavnica naive iz Kovačice Zuzana Halupova, jedna od ikona Unicefa, jer je isključivo slikala decu, i kad bi “pričala” o odraslima, presek tamošnjeg stvaralaštva hroničari rado počinju od Martina Jonaša (1924-1996). On je prvi iskoračio iz ograničenosti kopiranja, i predao mašti na volju, u njegovom slučaju veoma bujnu i umetnički metaforičnu. U njegovim delima dominira kult zemlje i teškog seljačkog rada, oličenog u predimenzioniranim stopalima i šakama, i malenoj glavi koja kulaku, po Jonašu, i nije potrebna. Na platnima su, često, i ogromni klipovi kukuruza, srazmerni jedino rodnosti godine, a često veći i od samog seljaka. Groteskni prizori su ipak vedri i duhoviti.

[You must be registered and logged in to see this image.]








[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
wild filly

ADMIN
ADMIN

avatar

Ženski
Poruka : 85817

Lokacija : divljina

Učlanjen : 28.03.2011

Raspoloženje : uvek extra


PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   Pet 6 Jun - 21:31

Na njegovim slikama nema mnogo figura, a jedna uvek preovlađuje, najčešće u ubedljivom volumenu i pokretu, u živo prisutnim (recimo, rezanje vinove loze) ili skoro zaboravljenim običajima, postupcima i navikama (čišćenje od crevnih parazita uz pomoć čantrice sa mlekom), ali nekad i izmaštanim (“Lečenje hormona”).

Međutim, slikar često i meditira o egzistencijalnim i kosmičkim pitanjima na nivou simbola, te predstavlja i prizore viđene filozofskim, “unutrašnjim okom”.

[You must be registered and logged in to see this image.]








[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]


[You must be registered and logged in to see this image.]
Nazad na vrh Ići dole
Sponsored content




PočaljiNaslov: Re: Naivci iz Kovačice   

Nazad na vrh Ići dole
 
Naivci iz Kovačice
Pogledaj prethodnu temu Pogledaj sledeću temu Nazad na vrh 
Similar topics
-
» Naivci iz Kovačice
» IVAN GORAN KOVAČIĆ " JAMA "
» DUŠAN KOVAČEVIĆ - BALKANSKI ŠPIJUN
» Kornelije Kovač
» Antun Branko Šimić
Strana 1 od 2Idi na stranu : 1, 2  Sledeći

Dozvole ovog foruma:Ne možete odgovarati na teme u ovom forumu
Haoss Forum :: Umetnost i Kultura :: Slikarstvo-