Haoss forum: Pravo mesto za ljubitelje dobre zabave i druženja, kao i diskusija o raznim životnim temama.
 
PrijemČesto Postavljana PitanjaTražiRegistruj sePristupiHimna Haoss ForumaFacebookGoogle+


Delite | 
 

 Jovan Skerlić

Pogledaj prethodnu temu Pogledaj sledeću temu Ići dole 
AutorPoruka
neno

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Muški
Poruka : 26495

Učlanjen : 09.02.2014

Raspoloženje : ~~~


PočaljiNaslov: Jovan Skerlić   Pet 31 Jul - 19:56

Jovan Skerlić (Beograd, 20. avgust 1877 — Beograd, 15. maj 1914) je bio srpski književnik i književni kritičar.




Rođen je u Beogradu 20. avgusta (8. avgusta po julijanskom kalendaru) 1877. godine u građanskoj porodici od oca Miloša i majke Perside[1], u porodičnoj kući na uglu Gospodar Jevremove i Dobračine ulice, kod Čukur-česme na Dorćolu. Njegov otac je bio vlasnik firme i prodavnice šešira, (majstor šeširdžijskog zanata) koji je imao radnju i prodavnicu u Vasinoj ulici kod Knez Mihailove ulice. Jovan Skerlić je imao dve sestre, Jovanku i Jelenu, udatu za Vladimira Ćorovića.[2]

Osnovnu školu, gimnaziju i studije filozofije je završio u Beogradu. Na Velikoj školi je diplomirao iz francuskog jezika sa književnošću i teorije književnosti, kao đak Bogdana Popovića. Potom je otišao u Lozanu, gde je položio doktorat iz francuske književnosti.

Samo je kratko vreme bio gimnazijski nastavnik u Beogradu. Odmah po položenom doktorskom ispitu, postavljen je za nastavnika Univerziteta u Beogradu, prvo za francuski jezik i književnost, a zatim za srpsku književnost, koju je predavao sve do smrti. U dva maha je otpuštan iz državne službe zbog svojih političkih nazora.[traži se izvor od 10. 2010.]

Izabran je za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije 3. februara 1910. godine. Preminuo je 15. maja (2. maja po julijanskom kalendaru) 1914.

Sa suprugom Klarom imao je kći Ljiljanu.

I pored svoje velike književne delatnosti, kojom se proslavio kao najpopularniji i najobilniji srpski kritičar, Skerlić je uporedo radio, isto tako neumorno i obilato, i na političkom i nacionalnom polju. Još kao đak je prišao socijalističkom pokretu i pisao socijalno-političke članke i studije u socijalističkoj štampi. Kasnije je pristupio Samostalnoj radikalnoj stranci, stvorenoj od levog krila radikalne stranke, i ubrzo postao njen glavni ideolog. Poslednje dve godine života je bio poslanik u Narodnoj skupštini, u kojoj se naročito istakao svojim borbenim govorom protiv „banko-kratije“, tj. protiv banaka koje svojim zelenaškim kamatama bezdušno iscrpljuju narod.

Mnogo je važniji njegov rad na nacionalnom polju. Idejno, on je nesumnjivo bio najsmeliji i najistaknutiji propovednik i protagonista jugoslovenskog narodnog i državnog jedinstva. Od njegovih mnogobrojnih predavanja u krajevima bivše Austrougarske najznačajnije je ono u Pragu, na deset dana pred smrt. Od članaka i ogleda iz nacionalne ideologije, najbolji je ogled o Anti Starčeviću, propovedniku velikohrvatske ideje. Od ostalih nacionalno-kulturnih akcija, najznačajnija je ona za uvođenje latinice u Srba (anketa u Srpskom književnom glasniku).

Iako je umro mlad, Skerlićev književni rad je veoma obiman. Njegovo najpoznatije i ujedno najbolje delo je Pisci i knjige (u devet svezaka). Sinteza celokupnog njegovog književnog rada je Istorija nove srpske književnosti, objavljena prvo u skraćenom obliku, kao srednjoškolski udžbenik, a potom u celini. Posebne su njegove studije o književnim epohama: Omladina i njena književnost i Srpska književnost u 18. veku, velika studija o Jakovu Ignjatoviću; zatim ogledi: Pogled na današnju francusku književnost, Uništenje estetike i demokratizacija umetnosti, književno-politički ogled Svetozar Marković. Od 1905. godine do smrti uređivao je Srpski književni glasnik, u početku u društvu sa Pavlom Popovićem, a kasnije sam.

Kao učenik Bogdana Popovića i francuske škole, Skerlić je i sam bio pristalica pozitivnog i naučnog metoda u istoriji književnosti i književnoj kritici — metoda koji izučava piščev temperament, nasledne osobine, uticaj sredine i vremena na uobličavanje posebne vrste njegovog talenta, ali ujedno ne zaboravlja ni vrednost samoga dela za sebe, čisto umetničku vrednost stila, kompozicije i jačine i kvaliteta osećanja. U osnovnim shvatanjima, njegova kritika proističe iz škole Bogdana Popovića. Međutim, dok je Bogdan Popović više polagao na artističku, upravo formalnu vrednost dela i ukrštenim metodama i sredstvima tražio osveštana estetička načela (dogme), dok je on, dalje, poglavito tražio „umetnost radi umetnosti“ i bio manje-više aristokratski ravnodušan prema socijalnim, etičkim i nacionalno-političkim smerovima, Skerlić je, naprotiv, manje polagao na oblik i izražajne vrednosti, a više na sadržaj i, kao borben duh, socijalan čovek i nacionalno-politički ideolog i duhovni vođ jednog pokolenja, bio je više pristalica utilitarističke književnosti. On je u književnosti poglavito tražio ideje, socijalno-etičke, pa čak i političke smerove, „napredne“ ideje i „napredne“ smerove. To „napredno“ on je shvatao na sasvim evropski način: u duhu racionalistički nastrojene misli. „Slobodni mislilac“ i pristalica istorijskog materijalizma, pobornik žilave i srčane borbe za ubeđenja, on nije mario za pesimizam, mistiku, romantička i sentimentalna raspoloženja, dekadansu i estetičku igru fantazije i reči.

Zato su u njegovoj istoriji književnosti rđavo prošli neki pisci koji su mu bili daleko svojim temperamentom i svojim socijalnim i moralnim shvatanjima, a suviše dobro neki pisci koji su njemu bili dragi zbog svoje prosvetiteljske i socijalne nastrojenosti. Tako shvatajući književnost, on se sav posvetio domaćoj literaturi i u njoj ispitivao uticaje mesta, vremena i rase, uzajamnost sa evropskim idejama i društvenim i kulturnim prilikama. On je imao naročito razvijeno istorijsko osećanje da zapazi osnovne crte koje karakterišu jednu epohu ili generaciju i da te crte razradi, sredi i predstavi. Isto tako, za ocenu knjiga i pisaca on je imao najviše smisla za osnovne karakteristike u opštim potezima i u tome se retko prevario. Zahvaljujući tim osobinama, on je mogao ne samo da kao književni kritičar neprekidno i sistematski prati razvitak savremene predratne književnosti, već i da izvrši jedan ogroman posao: da napiše istoriju celokupne nove srpske književnosti od početka 18. veka do Prvog svetskog rata. Tako je on vaskrsao čitava razdoblja naše prošlosti — 18. vek, omladinski romantičarski pokret, doba Svetozara Markovića, zatim mnoge već zaboravljene pisce, kao Dositeja Obradovića, Aleksandra Sandića,Jovana Steriju Popovića, Jakova Ignjatovića i druge. Dosledan svome metodu i radeći brzo i mnogo, Skerlić je katkada prenebregao da istakne mnoge umetničke tančine i da neke njegove opšte karakteristike o starijim piscima ostanu nedovoljno dokumentovane.

Skerlić je naročito osvajao svojim stilom, koji se odlikovao jasnošću, logičnošću i plastikom, ali i vatrenim zanosom i krepkošću. Njegove studije o knjigama su bile dopadljivije i popularnije od samih knjiga. On je i o rđavim knjigama pisao sjajno. Njegove ocene katkada liče na obrasce velikih francuskih kritičara, prelivene u srpski jezik i primenjene na srpske pisce i prilike. U svoje doba, to je bilo čarobno kao novina; jedan deo velikog Skerlićevog uspeha leži u tome.








Opijam se draga ali pijanica nisam....
Nazad na vrh Ići dole
neno

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Muški
Poruka : 26495

Učlanjen : 09.02.2014

Raspoloženje : ~~~


PočaljiNaslov: Re: Jovan Skerlić   Pet 31 Jul - 19:59

JOVAN SKERLIĆ
(Beograd, 08.08.1887 — 15.05.1914)

"Ima trenutaka kada čovek ima da se bori sa istočnjačkom indolencijom, sa mlakom neotpornošću, pasivnim duhom našega sveta, sa ljudima zle volje koji mrze svaki rad za opšte dobro, sa duhovnom i moralnom fukarom koja nigde više nema maha no u Srbijn, i tada je sklon da poveruje da je zbilja donkihotski ispravljati krivu Drinu, isprsiti se pred prljavom bujicom koja nosi blato u sebi i šljam na sebi, da je najpametnije izmaći se iz toga vrzinog kola, kao Volter, "obdelavati svoj vrt" i čekati bolje i pametnije doba i pokolenja. Ali, te malodušne misli dolaze samo onda kada čovek nema osećanje da mu je dužnost ostati na svome mestu kao soldat istine, kada zaboravlja da nijedan, i najmanji napor nikad nije izgubljen, da zdrav razum mora najzad pobediti, i da bi takvo dezertiranje značilo punu pobedu truleži i rđavštine."

Jovan Skerlić, Odjek, 12. novembar 1905








Opijam se draga ali pijanica nisam....
Nazad na vrh Ići dole
neno

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Muški
Poruka : 26495

Učlanjen : 09.02.2014

Raspoloženje : ~~~


PočaljiNaslov: Re: Jovan Skerlić   Pet 31 Jul - 20:00

Književni i kulturni život srpskog naroda na početku XX veka najtešnje je vezan za književnoistoričarski i kritičarski rad Jovana Skerlića. Skerlić je bio veoma živa i snažna priroda, omladinac koji se vaspitao na učenju Svetozara Markovića i koji je u nacionalno-političkom i kulturnom životu svoga naroda odigrao veoma uticajnu, reformatorsku ulogu.

Rodom Beograđanin i beogradski đak, on je nastavio visoko školovanje u Lozani i Parizu. Tom prilikom je izvorno upoznao savremenu francusku i evropsku književnost i zapojio se njenim progresivnim duhom i tekovinama. Položivši doktorat nauka Skerlić se vraća u domovinu, u Beograd, gde stupa na katedru književnosti na Filozofskom fakultetu i vremenom postaje centralna figura celokupnog književnog i nacionalno-političkog života građanske Srbije. Njegovi publicistički radovi brzo mu obezbeđuju opšte priznanje i najviši autoritet.

Iako nije dugo živeo, Skerlić je za nepune dve decenije stvorio dela kojima je korenito izmenio našu književnu kritiku i istoriografiju. Napisao je čitav niz književnih studija, eseja i članaka, kojima je naučno dokumentovano, trezveno i ubedljivo osvetlio čitav XVIII i XIX vek srpske književnosti. Poznate su njegove književnoistorijske studije o srpskoj književnosti XVIII veka, o Vojislavu Iliću, Jakovu Ignjatoviću, Svetozaru Markoviću i književnom životu i stvaranju u doba takozvanog omladinskog Perioda u XIX veku (Omladina i njena književnost, 1906). Posebno mesto u Skerlićevom radu zauzima ciklus književnih eseja i studija Pisci i knjige. U tim radovima je veoma obavešteno i sugestivno naslikao život i rad najznačajnijih pisaca naših od XVIII pa sve do početka XX veka. Na osnovu svih tih radova i kao plod veoma savesnog i naučnoistraživačkog rada, Skerlić je napisao i veliku Istoriju nove srpske književnosti 1914. godine. To je, nesumnjivo, jedna od najboljih književnih istorija ne samo srpske već i jugoslovenske književnosti.

Skerlić je bio snažan, trezven i racionalan duh. U književni život Srbije svoga vremena, u koji su sve više prodirala raspoloženja klonulosti i pesimizma, on je uneo nov, optimistički duh. Njegov uticaj i delovanje u tom pogledu odigrali su neocenjivo veliku ulogu. Kao kritedar, Skerlić odstranjuje dogmatizam i književnoj problematici prilazi potpuno naučno i istorijski. On uvek podrobno analizira društvene, kulturne i političke uslove, pa kroz njih osvetljava rad i dela pojedinih pisaca. Potpuno moderan u svojim estetičkim nazorima, Skerlić u književnosti prvenstveno tumači njene sadržajne i idejne kvalitete. Ali on pri tom, kao francuski đak, postavlja visoke zahteve i kad su u pitanju oblik, izraz i jezik književnih i pesničkih dela. Sa takvim stavom i zahtevima on je izvršio čitavu prekvalifikaciju pisaca prošlosti, a isto tako snažno uticao i na svoje književne savremenike.

Njegov stil je postao uzor za sve koji su tada radili na književnosti i njenoj kritičarskoj i istorijskoj problematici. Taj stil je, u prvom redu, jasan, koncizan i sadržajan. Skerlić nije voleo frazu ni prazne reči. Njegov jezik i izraz su uvek konkretni i precizni, a uz to i slikoviti i emocionalni.

Takvim svojim radom Jovan Skerlić je odigrao reformatorsku ulogu u našoj književnoj istoriji i kritici, a isto tako i u celokupnom kulturnom i nacionalnom životu. Kao urednik Srpskog književnog glasnika, on je uspeo da okupi najpoznatije pisce iz svih naših krajeva, da na njih izvrši snažan uticaj i razvitku srpske književnosti da nov i progresivan smer.

Dragutin A. Stefanović ■ Vukašin Stanisavljević
Pregled jugoslovenske književnosti | knjiga IV









Opijam se draga ali pijanica nisam....
Nazad na vrh Ići dole
neno

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Muški
Poruka : 26495

Učlanjen : 09.02.2014

Raspoloženje : ~~~


PočaljiNaslov: Re: Jovan Skerlić   Pet 31 Jul - 20:00

JOVAN SKERLIĆ:


SVETLI DANI


Nade koje su u vekovima tame i stradanja održavale srpski narod, snovi tolikih naraštaja srpskih, danas se uveliko ostvaruju. Za tri nedelje dana Stara Srbija i Severna Maćedonija, drage zemlje naše slavne prošlosti, gde je svaki kamen za nas jedna istorijska uspomena, oslobođene su; ceo Balkan vraća se u ruke balkanskim narodima, i u rici topova i u rumeni požara odigrava se poslednji čin veličanstvene istorijske drame: borbe Evrope i Azije, civilizacije i varvarstva. Otpočeo je veliki rat za slobodu. Kao plahoviti gorski potoci u proleće, prejurili su srpski vitezovi preko uskih granica Srbije, i silinom, kojoj se ništa na svetu nije moglo odupreti, nadrli su u zemlju plača, u istinsku dolinu suza, koja se zove Stara Srbija. Munjevitom brzinom raskovani su lanci vekovnome roblju. Srpski vojnici borili su se kao lavovi. Celi pukovi, celi oružani okruzi, u strahovitim bojevima na Mrdarima, kod Kumanova, kod Novog Pazara, kod Velesa, kod Prilepa, kod Bitolja, srljali su slepo unapred, u kiši od kuršuma i šrapnela, pred razjapljenim čeljustima topova i mitraljeza, ne ustupajući nikada ni stopu, skačući preko leševa, hvatajući se za gušu i valjajući se po krvi i blatu sa varvarima. Onaj divni srbijanski seljak, koji je svojom krvlju i znojem poškropio i stvorio današnju Srbiju, potomak onih koji su prvi na Balkanu digli krvavu zastavu bune, oblagorođen školom i slobodom, zadivio je i one koji su znali njegovu neizmernu životnu snagu i silno pregnuće skamenjena Evropa je sa zaprepašćenjem videla čudo: kako pred šumadijskim seljakom u opanku i u surom suknenom odelu beži u divljem topotu i od straha izbezumljena turska vojska, od koje je nekada svet drhtao i koja uživa glas jedne od najhrabrijih i najopasnijih vojski koje danas postoje. I ginuo je ne samo seljak no i varošanin, miran građanin u kome je na bojnom polju provrela stara zaspala hajdučka ćud predaka, inteligencija, školska mladež, — svi su oni ginuli. Oficiri srpski, rodoljubivi, hrabri, čestiti oficiri, prednjačili su primeromu izlagali se prvi pred smrtonosnom vatrom, dajući snagu i primer hiljadama koji su iza njih jurili napred, padajući kao snoplje, tako da su celi pukovi ostajali bez komandanata i komandira. Vladalačka kuća, iznikla iz naroda, i koja je vezala svu svoju sudbu sa narodom, bila je među narodom. Stari Kralj, negdašnji ustaša u Bosni, doživeo je da se ostvari velik san njegovog velikog deda, i krunisaoje svoju poštenu, rodoljubivu i ustavnu vladavinu triumfalnim ulaskom u Dušanovo Skoplje. I oba njegova sina, i budući kralj Srbije, koji je bio na čelu pobedonosne slavne armije, i Kraljev brat, koji je vodio srpsku konjicu u strahovitom gonjenju Turaka, od Kumanovado Velesa i Kraljeva kći, koja je sa dalekog severa došla kao nova Kosovka devojka da vida rane kosovskim osvetnicima, sva narodna vladalačka kuća činila je svoju punu srpsku dužnost. Cela zemlja, svi, svi, svi su učinili svoju dužnost, i mlado i staro, i muško i žensko, i koliba i presto, i selo i varoš, i vojska i građanstvo, i crkva i škola, sve je bilo na svom mestu i dalo sve što je moglo dati. I svet je mogao da vidi šta sve znači i šta je sve u stanju da učini jedan narod odrastao u slobodi, koji hoće da živi i koji je u stanju za svoj život da mre. Veliko delo narodnog oslobođenja, herojski (junački) započeto pre sto godina, primiče se svom kraju. Kada je 1804 godine u Šumadiji metnut prvi ugarak u turske hanove i aginske konake, i kada su proplanci Venčaca, Bukulje i Rudnika počeli odjekivati od ustaničkih pušaka, to nije bila samo mala buna bedne raje jednog turskog pašaluka, no početak oslobođenja celog srpskog naroda. I onda, kada su šumadijski seljaci sa puškama škljocarama i trešnjevim topovima ustali protivu strašnog carstva turskog, koje je u svojim gvozdenim šakama držalo silne narode u Evropi, Aziji i Africi, narodni pevač je osetio svu istorijsku veličinu događaja, i u njegovoj pesmi gavranovi, koji sa mišarskog razbojišta vraćaju krvavih kljunova i krila, grakću udovici turskoj: Rani sina pak šalji na vojsku, Srbija se umirit' ne može! Srbija se, odista, nije umirila i sebično uživala plodove svoga oslobođenja. Njena sloboda bila je početak srpske slobode. I kao kada se kamen baci u mirnu vodu, pa iz prvoga malenog kruga na vodenoj površini šire sve veći krugovi, tako se sloboda srpska iz Šumadije širila na ostale i okolne krajeve srpske. Posle Šumadije došao je na red ostatak beogradskog pašaluka, zatim okruzi na Moravi i Timoku, 1878 jedan znatan deo Stare Srbije. Mlada Srbija, Nova Srbija, ta mala zemlja koja je u svima svojim nevoljama sačuvala svoju veliku dušu, nije prestajala brinuti brigu za celo Srpstvo, istrajno i predano kućila je opštu narodnu kuću, i evo sada cela Stara Srbija, znatan deo Maćedonije i jedan deo stare Zete ulaze u Srbiju, — idući uvek glavnom cilju: ka celoj Srbiji.

(Pisano u vreme balkanskog rata 1912 godine)








Opijam se draga ali pijanica nisam....
Nazad na vrh Ići dole
neno

MODERATOR
MODERATOR

avatar

Muški
Poruka : 26495

Učlanjen : 09.02.2014

Raspoloženje : ~~~


PočaljiNaslov: Re: Jovan Skerlić   Pet 31 Jul - 20:20

Tako je govorio Jovan Skerlić


Pametan uči iz istorije, a budala misli da svijet od nje počinje.
Možda bi ovo mogla da bude izmijenjena i prilagođena verzija stare engleske poslovice, poslije čitanja govora poslanika Jovana Skerlića u Narodnoj skupštini Srbije od 1912. do 1914.

Francuski đak

Jovan Skerlić, akademik, istoričar srpske književnosti i najuticajniji književni kritičar svog vremena, preminuo je prije 100 godina, u maju 1914. godine. Imao je samo 37 godina, a "odnio" ga je rak pankreasa. Na sahrani Jovana Skerlića, na Novom groblju u Beogradu, vijenac u ime "zahvalne bosanske omladine", nosili su gimnazijalac Gavrilo Princip i dvojica "mladobosanaca". Gavrilo će jedan mjesec kasnije ubiti Franca Ferdinanda u Sarajevu.
Jovan Skerlić, neosporni autoritet u književnoj kritici do danas, bio je i urednik i novinar i političar i besjednik.
Godine 1903. nalazio se među osnivačima Socijaldemokratske stranke Srbije iz koje je isključen već naredne godine zbog "disciplinskih prekršaja". Mada isključen iz partije, Skerlić do kraja života nije promijenio svoja socijalistička uvjerenja. Nekoliko godina kasnije ponovo se politički aktivira kao član Samostalne radikalne stranke čiji poslanik je bio sve do prerane smrti.
Njegova opsesija bila je socijalna pravda, a zanimljivo je da je glavni politički događaj njegove mladosti bila Drajfusova afera koja je iznjedrila i svojevrsni testament Emila Zole "Optužujem" za sve kojima je na prvom mjestu istina, pravda i dobrobit društva. Bila je to lekcija iz patriotizma koju je slijedio i francuski đak Jovan Skerlić.
Bezvremena su i svevremena velika umjetnička djela, romani, filmovi. Bezvremene su i pjesme poput i danas kao i onda popularne Disove "Naši dani" (Skerlić mu, u najmanju ruku, nije bio naklonjen).
Ali to da politički govori mogu da budu i bezvremeni i savremeni, da se jednako mogu govoriti prije sto godina, isto kao i danas, dokaz su govori Jovana Skerlića u Skupštini Srbije. Svaka sličnost koju pronađete sa stvarnim događajima, procesima i ljudima je namjerna.

Govori

Knjiga Skerlićevih govora u Skupštini počinje njegovim izlaganjem od 5. maja 1912. godine, odmah nakon izbora, a sve o čemu je govorio tada mogao bi izgovori danas i ovdje bilo koji poslanik, ali.....
A evo šta je, između ostalog, rekao Jovan Skerlić:
"Gospodo poslanici! Za dva dana kako ova debata traje mi smo može biti po stoti put u našem političkom životu imali ono što se može zvati eksplozija naše srpske politike. Trenutak je bio da se posle četirigodišnjeg rada povela reč o poslednjoj zamršenoj političkoj krizi, da se odredi priroda i psihologija ovih izbora, i da se iz svih poslednjih događaja izvede jedna opšta pouka. Mesto svega toga mi smo, sa malim izuzecima, prešli na partijska nadvikivanja i na lična razračunavanja. S jedne strane čulo se hvalisanje o izbornim uspesima, a s druge strane prebacivanje, tužbe i uvrede, i sve se najzad svelo na našu staru politiku reči, na politiku ličnih razračunavanja i sitnih lokalnih partijskih interesa.
Meni, naprotiv, izgleda da je ovaj trenutak povoljan da se pri ovoj opštoj debati progovori o onome što mi svi, koliko god nas ima ovde, vrlo dobro osećamo, a što oprezno izbegavamo da kažemo, da progovorimo o svemu onome što smo poslednjih izbora videli i osetili, da izvedemo pouku, moralitet, "naravoučenije", kako su naši stari govorili. Potrebno je da nas individualni slučajevi, pojedina lokalna pitanja ne ometaju, i da bacimo opšti pogled na ono što je danas, i da povedemo računa o putu kojim cela naša zemlja ide. Potrebno je da zbog drveća ne izgubimo iz vida šumu, da zbog pojedinačnih slučajeva ne izgubimo iz vida opšte stanje stvari. Naročito od potrebe da zbog ličnih i lokalnih pitanja ne izgubimo iz vida opštu zemaljsku korist.
Ja mislim, gospodo, da svi mi, bez razlike političkih stranaka, osećamo jednu istu nelagodnost, istu hladnoću oko srca, osećamo da je u našoj zemlji zavladala ozbiljna kriza, i to ne samo kriza Radikalne stranke, ili kriza radikalizma, ili demokratizma uopšte, ili kriza ustavnosti, nego opšta politička kriza. I ja bih išao tako daleko da je nazovem opštom moralnom krizom u zemlji. Problem je na taj način mnogo širi.
Sve političke stranke koje su zastupljene u ovoj Skupštini imaju razloga da budu nezadovoljne poslednjim izborima. Svi se mi možemo hvaliti lokalnim uspesima i praviti vežbanja u aritmetici sabirajući brojeve, ali svi mi u duši osećamo da je našu zemlju zahvatila jedna velika kriza, i mi svi, kao dobri Srbi, imamo razloga da budemo vrlo zabrinuti.
Sve političke stranke konstatovale su opadanje javne moralnosti i načelnosti, slabljenje partijske solidarnosti i discipline. Sve se više pokazuje da naš politički život zapada u beznačelnost, u grupisanje interesa, prohteva, ambicija, i da se na štetu opštega i načelnoga ističu lično i beznačelno".
Skerlić dalje analizira sve političke partije, a kao posebne probleme detektuje korupciju i bezgraničnu vlast lokalnih knezova koji su postali svemoćni gospodari.
- Ništa opasnije nije se moglo izmisliti za razaranje političkog života i za umrtvljavanje životne snage naše zemlje nego ta okružna tiranija, po kojoj je cela naša zemlja pala u ruke deset do 15 okružnih tirana, nastavlja Skerlić.
Privodeći svoj skupštinski istup kraju govori o tome kako partije nemaju ekonomske programe i kako se bave isključivo golom politizacijom zbog čega su, između ostalog, ogadili politiku mladim ljudima.
Posebno upozorava na veliki broj onih koji se politikom bave zarad vlastitog interesa i koje ne zanima sudbina ni naroda ni države.
- U prošloj Narodnoj skupštini bilo je trideset i nekoliko poslanika koji su radili sa državom. Da li je moguće da takvi ljudi u isti mah vode računa o državnim i o svoji interesima..... I sve ovo što mi razgovaramo, dok ne donesemo zakon o inkopatibilitetu (sukobu interesa), sve će biti prazan razgovor...... Ovakva korupcija koja se praktikuje, pre 30 godina bila je nemoguća, zato što je narod bio materijalno nezavisniji, zato što je imao više vere u političke programe, i zato što je javni moral bio na većoj visini. Mi ne možemo drugačije raditi nego da osposobimo narod da odoli svim iskušenjima i svakom pritisku, vlasti i korupciji. Za to je jedan jedini način: podizanje materijalne i duhovne kulture naroda.....
Ja sam se, gospodo, trudio da budem objektivan, ja nisam ni jednu ličnost spomenuo, ja nisam hteo da govorim o malim mizerijama i niskostima dnevne i lokalne politike. Ja sam mislio da je u ovome trenutku trebalo baciti opšti pogled na psihologiju poslednjih izbora i odatle izvući opštu pouku.... Ja ne znam kako će ostale političke stranke na to pitanje gledati. Verujem da i u drugim strankama ima osećanja javnog dobra i opštih interesa, završio je svoj svevremeni govor 5. maja 1912. Jovan Skerlić podržan opštim odobravanjem svih poslanika Skupštine Srbije i aplauzom sa svih strana.
Ovo je samo jedan od govora Jovana Skerlića skupljenih i ovih dana objedinjenih u izdanju "Službenog glasnika". 
Sve o čemu je govorio u svojim skupštinskim istupima Jovan Skerlić, poput stanja u prosvjeti, diplomatiji, kreiranju i nesprovođenju zakona....... svaki narodni poslanik u ovom trenutku i na ovim prostorima mogao bi da kaže, a da niko i ne posumnja da su to isti problemi koji su mučili srpsko društvo prije jednog vijeka.
Ali ne treba zaboraviti ni to da je Skerlić bio poslanik u skupštini moderne parlamentarne države čiji Ustav se smatrao jednim od najliberalnijih ustava Evrope toga vremena. Državi u kojoj je zakon o štampi imao jedan član: Štampa u Srbiji je slobodna!
Ne treba smetnuti s uma ni da je poslanik u Skupštini te i takve države bio akademik u 35. godini, neosporni književni, intelektualni i moralni autoritet.

Ogledalce, ogledalce....

I da sumiramo gradivo.
Sto godina kasnije, "zakoni se i dalje donose, ali i ne vrše, čime se ruše osnovi svake države".
Sto godina kasnije, "toliko je mnogo demokratizma u reči, a toliko malo demokratizma u stvari".
Sto godina kasnije, "ne može se reć, gospodo iz većine, da svaki onaj koji ne misli kao vi nije patriot".
Sto godina kasnije, "sve se svelo na politiku ličnih razračunavanja i sitnih lokalnih partijskih interesa".
Sto godina kasnije, "sudbina stranaka koje ne drže programi, a ni istinsko poverenje narodno, je da državu stave u svoju službu".
Sto godina kasnije, na sceni su oni koji misle da se "u politici neprestano može živeti od podsećanja na prošlost, da se vazda može živeti od istorijskog kapitala".
Sto godina kasnije, "svršivši krupna spoljna pitanja, mi imamo pitanje našeg unutrašnjeg preobražaja. Mi imamo da zastanemo i priberemo se, da se zapitamo: gde smo i kuda idemo".
Sto godina kasnije, "dobacuje se nama kako je nekada bilo gore, jeste odista bilo gore, i to bilo znatno gore; sada je nesumnjivo bolje, ali samo relativno bolje".
Sto godina kasnije, "sve te stvari, sve te reforme, sve te dužnosti moderne države i istinske demokratije, treba izvršavati".
Iako sto godina kasnije, problemi o kojima je 1912. i 1913. i 1914. govorio Jovan Skerlić doživljavaju kulminaciju, govoriti o njima ne smatra se ni patriotizmom, ni patriotskom obavezom.
Zato sto godina kasnije u poslaničkim klupama nema ni sličnog Jovanu Skerliću. Ni po biografiji, ni po intelektualnoj hrabrosti.
Zato sto godina kasnije, govor ni sličan ovome nećemo čuti u parlamentu.
Zato što sto godina kasnije, sve se svodi na politiku ličnih razračunavanja i zadovoljenje ličnih apetita, prvo svepartijskih kadrova.
Zato ovo i nije priča o Jovanu Skerliću. Ovo je priča o nama. Kao što je priča o nama i govor Nikole Stanarevića na svečanoj akademiji održanoj 1924. godine povodom desetogodišnjice smrti Jovana Skerlića:
"Javni i društveni moral je pao, i niko se na to ne obazire. Izgubila se pravna svest. Nema više Jovana Skerlića da svojim autoritetom, u štampi i u Skupštini ustane energično protiv korupcije, koja sve više uzima maha. Pre nešto više od deset godina, ove prilike ni izdaleka nisu bile tako strašne, pa je Skerlić već tada govorio o potrebi 'političke higijene', o lečenju zla. Šta bi se tek danas moglo reći?"
"Slobodan od sviju predrasuda, pravednik sviju sloboda", Jovan Skerlić je zbog svog hrabrog i čvrstog moralnog stava bio svakodnevna meta napada, podmetanja, vrijeđanja.
- Nije se plašio gomile napadača, od kojih su mnogi bili plaćeni agenti, a poneki i degenerisani tipovi. Junački je izdržavao čitave bujice kleveta, grdnji, vređanja, podmetanja, svega čime sitni i ubogi stvorovi misle da uplaše jednog moćnog javnog radnika. Jedno vreme Jovan Skerlić bio je najviše napadan politički čovek u Srbiji. I ogromna većina tih napada bila je anonimna - zapisao je Jaša Prodanović.
Prosto nevjerovatno je kako je isti metod diskreditacije i zastrašivanja svakog "moćnog javnog radnika" do danas ostao oružje u rukama "ubogih i sitnih stvorova".
I eto: sve je isto, samo Skerlića nema!
Napredak u tehnološkoj revoluciji nije pratio napredak u društvenoj evoluciji. Nije ni mogao, jer iz svoje istorije mi nismo izvlačili pouke, nego je (zlo)upotrebljavali isključivo kao demonstrativno oruđe vlastitog PR identiteta. A sve zato da bi od budala svijet mogao da počne.


Glas Srpske








Opijam se draga ali pijanica nisam....
Nazad na vrh Ići dole
Sponsored content




PočaljiNaslov: Re: Jovan Skerlić   

Nazad na vrh Ići dole
 
Jovan Skerlić
Pogledaj prethodnu temu Pogledaj sledeću temu Nazad na vrh 
Similar topics
-
» Jovan Skerlić
» JOVAN DUČIĆ
» Jovan Jovanovic-Zmaj 1833-1904
» Jovan Dučić - vaš izbor
» Jovan Bijelić - Sa slikarske ideje na ideju
Strana 1 od 1

Dozvole ovog foruma:Ne možete odgovarati na teme u ovom forumu
Haoss Forum :: Umetnost i Kultura :: Književnost-